Sınır Dışı Kararına Karşı Dava Açma Süresi (YUKK 53)

Hakkında sınır dışı etme kararı verilen yabancı, karara karşı tebliğden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir. Bu süre ve yargılama usulü, 30 Kasım 2024’te yürürlüğe giren 7533 sayılı Kanunla yeniden düzenlendi (6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, YUKK md. 53/3). Aşağıda kararın kimler hakkında alınabileceğini, dava sürecini ve idari gözetime itirazı özetliyoruz.

Sınır Dışı Etme Kararı Kimler Hakkında Alınır?

Karar, Göç İdaresinin talimatı üzerine veya re’sen valilikçe alınır (YUKK md. 53/1). YUKK md. 54’te sayılan başlıca durumlar şunlardır:

• Vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla aşmak, vizesi ya da ikamet izni iptal edilmek
• İkamet izni süresini kabul edilebilir gerekçe olmadan on günden fazla ihlal etmek
• Çalışma izni olmadan çalışmak
• Giriş, vize ve ikamet işlemlerinde gerçek dışı bilgi veya sahte belge kullanmak
• Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturduğu değerlendirilmek
• Hakkında giriş yasağı varken Türkiye’ye gelmek, ikamet izni uzatma başvurusu reddedildikten sonra on gün içinde çıkış yapmamak

Bu kapsamda olsa bile; sınır dışı edileceği ülkede ölüm cezası, işkence veya insanlık dışı muamele tehlikesiyle karşılaşacağına dair ciddi emare bulunan, ciddi sağlık sorunu, yaş veya hamilelik nedeniyle seyahati riskli görülen kişiler hakkında karar alınmaz (md. 55). Tahdit kodları ve giriş yasakları için Yabancılar İçin Tahdit Kodları ve İptal Süreci yazımıza bakabilirsiniz.

Dava Açma Süresi ve Yargılama

Karar gerekçesiyle birlikte yabancıya, yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir; avukatı yoksa kişi kararın sonucu, itiraz usulleri ve süreleri hakkında bilgilendirilir (md. 53/2). Dava sürecinin ana kuralları şunlardır (md. 53/3):

Savunmanın verilmesi veya savunma süresinin geçmesiyle dosya tekemmül etmiş sayılır. Dava açma süresi içinde ve dava açılmışsa yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı, kendi rızası olmadıkça sınır dışı edilmez.

Türkiye’yi Terke Davet ve Giriş Yasağı

Sınır dışı etme kararında, Türkiye’yi terk edebilmesi için kişiye on beş günden az olmamak üzere otuz güne kadar süre tanınabilir ve kendisine Çıkış İzin Belgesi verilir (md. 56). Kaçma riski bulunan, sahte belge kullanan veya kamu düzeni açısından tehdit oluşturanlara bu süre tanınmaz. Sınır dışı edilen yabancının Türkiye’ye girişi kural olarak yasaklanır; yasağın süresi en fazla beş yıldır, ciddi tehdit hâlinde en fazla on yıl daha artırılabilir (md. 9/2–3). Süresi içinde ülkeyi terk edenler hakkında giriş yasağı kararı alınmayabilir (md. 9/5).

İdari Gözetim ve Sulh Ceza Hâkimliğine Başvuru

Kaçma riski bulunan, giriş veya çıkış kurallarını ihlal eden, sahte belge kullanan ya da tanınan sürede çıkmayan kişiler hakkında valilik idari gözetim kararı alabilir veya buna alternatif yükümlülükler getirebilir (md. 57/2). Geri gönderme merkezindeki idari gözetim altı ayı geçemez; kişinin iş birliği yapmaması hâlinde en fazla altı ay daha uzatılabilir (md. 57/3).

İdari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimine başvurulabilir. Başvuru gözetimi durdurmaz; hâkim incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır ve kararı kesindir. Şartların değiştiği iddiasıyla yeniden başvurmak mümkündür (md. 57/6). Yani sınır dışı kararına karşı idare mahkemesine, idari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulur.

Sık Sorulan Sorular

Sınır dışı kararına itiraz süresi kaç gün?

Karara karşı idare mahkemesinde dava açma süresi, kararın tebliğinden itibaren yedi gündür.

Dava açılırsa sınır dışı işlemi durur mu?

Evet. Dava açma süresi içinde ve dava açılmışsa yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı, kendi rızası olmadıkça sınır dışı edilmez.

İdare mahkemesinin kararına itiraz edilebilir mi?

Hayır. Mahkemenin sınır dışı etme kararına ilişkin verdiği karar kesindir.

İdari gözetime nereye itiraz edilir?

İdari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimine başvurulur; hâkim beş gün içinde karar verir.

Yabancılar hukukuna ilişkin genel bilgi için Yabancılar Hukuku ve Tahdit Kodları sayfasına bakabilirsiniz.

Dayanak: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu md. 9, 53, 54, 55, 56, 57 (7533 sayılı Kanunla değişik hâli).

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez.